Miejsce Pamięci Bergen-Belsen

View across Anne-Frank-Platz to the Documentation Centre, 2007. Photo by Klemens Ortmeyer. Bergen-Belsen Memorial (Lower Saxony Memorials Foundation) View across Anne-Frank-Platz to the Documentation Centre, 2007. Photo by Klemens Ortmeyer. Bergen-Belsen Memorial (Lower Saxony Memorials Foundation)
Widok na plac Anny Frank i centrum dokumentacji, 2007 r. Foto: Klemens Ortmeyer, Miejsce Pamięci Bergen-Belsen (Fundacja Dolnosaksońskich Miejsc Pamięci)

Po rozpoczęciu drugiej wojny światowej w barakach znajdujących się na skraju wojskowego placu manewrowego w Bergen Wehrmacht urządził obóz dla belgijskich i francuskich jeńców wojennych. Wiosną 1941 r. teren obozu został znacznie powiększony. Po agresji Trzeciej Rzeszy na Związek Radziecki do jesieni 1941 r. sprowadzono ponad 21 000 więźniów z ZSRR. W krótkim czasie od lipca 1941 r. do kwietnia 1942 r. 14 000 radzieckich jeńców wojennych zmarło na skutek głodu, zimna i epidemii.

W kwietniu 1943 r. SS przejęło południową część terenu jako obóz dla Żydów przeznaczonych do ewentualnej wymiany za internowanych Niemców. Wiosną 1944 r. SS podjęło decyzję o wykorzystaniu terenu obozu również w innych celach i dla innych grup więźniów. Wskutek tego zmieniła się charakterystyka obozu, struktura społeczna więźniów, a przede wszystkim dramatycznie pogorszyły się warunki. W dniu wyzwolenia obozu Bergen-Belsen, 15. kwietnia 1945 r., brytyjscy żołnierze znaleźli na jego terenie tysiące niepogrzebanych zwłok i dziesiątki tysięcy śmiertelnie chorych ludzi.

Łącznie 52 000 więźniów z wielu krajów europejskich zginęło w obozie lub zmarło wkrótce po wyzwoleniu.

Brytyjska armia zorganizowała na terenie byłego obozu prowizoryczne szpitale, a w pobliskich koszarach Wehrmachtu kwatery dla polskich i żydowskich wysiedleńców, tzw. Displaced Persons. Do 1950 r. istniał tutaj największy obóz dla żydowskich wysiedleńców na terenie Niemiec, w którym przebywało nawet do 12 000 Ocalonych z Holokaustu.

W 1952 r. nastąpiło oficjalne otwarcie Miejsca Pamięci Bergen-Belsen. Obejmuje ono cały obszar byłego obozu jenieckiego i koncentracyjnego. Pomiędzy masowymi grobami liczne pomniki i tablice przypominają o cierpieniu i śmierci dziesiątek tysięcy ofiar. Z oryginalnej zabudowy obozu zachowały się jedynie fundamenty. W ramach przebudowy terenu przekształceniu uległy również tereny wokół budynków. Celem tej ostrożnej ingerencji jest bardziej przejrzyste ukazanie topografii byłego obozu, zabezpieczenie resztek budowli i poprawa możliwości oprowadzania zwiedzających.

Exhibition section on the history of the POW camp, 2007. Photo by Klemens Ortmeyer. Bergen-Belsen Memorial (Lower Saxony Memorials Foundation)
Część wystawy poświęcona historii obozu jenieckiego, 2007 r. Foto: Klemens Ortmeyer, Miejsce Pamięci Bergen-Belsen (Fundacja Dolnosaksońskich Miejsc Pamięci)

Wejście dla zwiedzających prowadzi przez centralnie położony plac poza terenem byłego obozu. Prowadzi on do nowego, podłużnego, dwupiętrowego centrum dokumentacji, w którym mieści się wystawa stała poświęcona historii Bergen-Belsen. Po drugiej stronie placu znajdują się budynki administracyjne, pomieszczenia edukacyjne, odbywają się wystawy czasowe i wydarzenia.

W dalszej odległości od Miejsca Pamięci znajdują się również inne miejsca związane z historią Bergen-Belsen. Na wojskową rampę kolejową na północ od wsi Belsen przybywały transporty z dziesiątkami tysięcy jeńców wojennych i więźniów, stąd też odprawiano niezliczone transporty do innych obozów. Na cmentarzu w Hörsten pochowanych jest niemal 20 000 osób, które zginęły w obozie jenieckim i lazarecie w Bergen-Belsen. Na terenie byłych koszarów Wehrmachtu znajdują się miejsca pamięci przypominające o obozie dla wysiedleńców.

Więcej informacji można znaleźć pod adresem:
http://bergen-belsen.stiftung-ng.de/de/home.html
https://www.facebook.com/GedenkstaetteBergenBelsen

Zarządcą Miejsca Pamięci Bergen-Belsen jest Fundacja Dolnosaksońskich Miejsc Pamięci.

Źródło: Miejsce Pamięci Bergen-Belsen